Agatha Christie

Agatha Christie, której pełne imię i nazwisko brzmi Agatha Mary Clarissa Miller Christie, urodziła się 15 września 1890 roku w Torquay miasto w hrabstwie Devon, a zmarła 12 stycznia 1976 roku w Wallingford miasto w hrabstwie Oxfordshire. Była córką Clary i Fredricka Millera. Miała starsze rodzeństwo: siostrę Madge i brata Monty'ego. Była dwukrotnie zamężna. Pierwszy raz wyszła za mąż 24 grudnia 1914 roku za Archibalda Christie, który był lotnikiem. 11 września 1930 r. drugi raz wyszła za mąż za Maxa Mallowana. Mallowan był archeologiem, który prowadził wykopaliska w rejonie Bliskiego Wschodu. Z pierwszego małżeństwa, zakończonego w 1928 r. rozwodem, 5 sierpnia 1919 r. urodziła się córka Rosalind. Pod koniec 1926 roku Agatha Christie zniknęła na 11 dni. Pomimo zaangażowania dużej ilości znanych i mniej znanych osób, odnalazła się w taki sam sposób, w jaki zaginęła - w sposób tajemniczy i niewyjaśniony. Niewyjaśnione są nadal powody tego zniknięcia. Wśród wysuwanych hipotez pojawiają się kłopoty w małżeństwie z Archibaldem Christie, załamanie nerwowe lub zagranie czysto marketingowe mające na celu zwiększenie popularności jej książek.

W 1971 roku Agatha Christie odznaczona została Orderem Imperium Brytyjskiego. W tym samym roku została otrzymała tytuł szlacheki. Od 1920 roku (z małą przerwą spowodowaną tym, że pisarka nie zgadzała się zasadami opracowanymi przez jednego z członków - Ronalda Knoksa) Agatha należała do Kluby Detektywów zrzeszającego twórców kryminałów. Od 1958 roku Christie była jego prezesem. Obejmując to stanowisko po Dorothy L. Sayers wyraziła tylko jedno zastrzeżenie - nie będzie musiała wygłaszać przemówień.

Agatha Christie jest jedną z najbardziej znanych i poczytnych pisarek. W jej dorobku znajdują się przede wszystkim kryminały, chociaż pod pseudonimem Mary Westmacott wydała także romanse / powieści obyczajowe. Christie pisała także sztuki teatralne, wydała również tomik poezji ("The Road of Dreams") i zbiór opowiadań i wierszy o tematyce bożonarodzeniowej ("Gwiazda nad Betlejem"). Nakład jej książek przekroczył dwa miliardy egzemplarzy. Utwory Agathy Christie doczekały się licznych ekranizacji. W 1951 r. w Polsce jej książki objęte zostały cenzurą i wycofane z bibliotek.

Inspirację do swoich utworów Agatha Christie czerpała ze swoich podróży po wykopaliskach, które odbywała ze swoim drugim mężem, archeologiem Maxem Mallowanem. Przydatna też była praca podczas I wojny światowej w Ochotniczym Komitecie Pomocy na stanowisku pielęgniarki oraz praca na stanowisku technika farmaceutycznego, ponieważ zaowocowała m.in. dobrą znajomością różnego rodzaju trucizn.

Agatha Christie swoją twórczością wniosła spory wkład w literaturę. Niektóre jej powieści, m.in. "Morderstwo w Orient Expressie", "Zabójstwo Rogera Ackroyda", charakteryzują się zaskakującą puentą - rozwiązania niektórych zagadek były niespotykane wśród współczesnych pisarce kryminałach. Jej twórczość posłużyła także za kanwę licznych ekranizacji filmowych, seriali telewizyjnych i słuchowisk radiowych. Trzy sztuki teatralne napisane przez Agathe Christie ("Niespodziewany gość", "Czarna kawa" i "Pajęczyna") zostały zaadaptowane na powieści. Dokonał tego Charles Osborne. W 1931 roku Agatha Christie wraz z innymi członkami klubu Detektywów (m.in. z G.K. Chestertonem i Dorothy L. Sayers) napisała "The Floating Admiral".

Do głównych bohaterów-detektywów kojarzonych z powieściami Agathy Christie zaliczyć można Belga Harkulesa Poirot, pannę Jane Marple, Tommy'ego i Tuppence Beresord, Nadinspektora Battle'a, Harley'a Quina i Parkera Pyne'a. Przy czym w dwóch powieściach wydanych zgodnie z zastrzeżeniem pisarki po jej śmierci, Agatha Christie uśmierciła Belga, natomiast panna Marple spokojnie wróciła do domu. Do pozostałych bohaterów utworów pisarki należą także m.in.:

  • Kapitan Arthur Hastings,
  • Inspektor Japp,
  • Ariadna Oliver,
  • Panna Felicity Lemon,
  • Pułkownik Race,
  • Dolly Bantry,
  • Sir Henry Clithering,
  • Vera Rossakoff,
  • Pan Jason Rafiel,
  • Inspektor Miller,
  • Luke Fitzwilliam.

 

Wśród powieści napisanych przez Agathę Christie znajdują się:

  • 1920 Tajemnicza historia w Styles,
  • 1922 Tajemniczy przeciwnik,
  • 1923 Morderstwo na polu golfowym,
  • 1924 Mężczyzna w brązowym garniturze,
  • 1925 Tajemnica rezydencji 'Chimneys',
  • 1925 Pułapka na myszy,
  • 1926 Zabójstwo Rogera Ackroyda,
  • 1928 Wielka Czwórka,
  • 1928 Zagadka błękitnego ekspresu,
  • 1929 Tajemnica siedmiu zegarów,
  • 1929 Śledztwo na cztery ręce,
  • 1930 Morderstwo na plebanii,
  • 1931 The Floating Admiral (Agatha była współautorką tej książki),
  • 1931 Tajemnica wirującego stolika / Tajemnica Sittaford,
  • 1932 Samotny Dom,
  • 1932/1933 Śmierć lorda Edgware'a,
  • 1934 /1935 Dlaczego nie Evans?,
  • 1934 Morderstwo w Orient Ekspresie,
  • 1934 Czarna kawa,
  • 1934 /1935 Tragedia w trzech aktach,
  • 1935 Śmierć w chmurach,
  • 1936 /1966 A...B...C...,
  • 1936 Karty na stół,
  • 1936 Morderstwo w Mezopotamii,
  • 1937 Śmierć na Nilu,
  • 1937 Niemy świadek,
  • 1938 Randez-vous ze śmiercią,
  • 1938 /1939 /1947 Boże Narodzenie Herkulesa Poirot / Morderstwo w Boże Narodzenie,
  • 1939 Morderstwo to nic trudnego,
  • 1939 /1940/1965 Dziesięciu Murzynków,
  • 1940 / 1941/1953 Pierwsze, drugie... zapnij mi obuwie,
  • 1940 Zerwane zaręczyny,
  • 1941 Hotel na wybrzeżu / Zło czai się wszędzie / Zło, które żyje pod słońcem,
  • 1941 Piąta kolumna działa... / N czy,
  • 1942 Noc w bibliotece,
  • 1942 Zatrute pióro,
  • 1942 Pięć małych świnek,
  • 1944 Zakończeniem jest śmierć,
  • 1944 Godzina zero,
  • 1945 Rosemary znaczy pamięć,
  • 1946 /1954 Niedziela na wsi,
  • 1948 Pora przypływu,
  • 1949 Dom zbrodni,
  • 1950 Morderstwo odbędzie się...,
  • 1951 Spotkanie w Bagdadzie,
  • 1952 Strzały w Stonygates,
  • 1952 Pani McGinty nie żyje,
  • 1953 /1963 Po pogrzebie,
  • 1953 Kieszeń pełna żyta,
  • 1954 / 1955 Podróż w nieznane,
  • 1954 Pajęczyna,
  • 1955 Entliczek pentliczek,
  • 1956 Zbrodnia na festynie,
  • 1957 / 1961 4.50 z Paddington,
  • 1958 Próba niewinności,
  • 1958 Niespodziewany gość,
  • 1959 Kot wśród gołębi,
  • 1961 /1961 Tajemnica Bladego Konia,
  • 1962 / 1963 Zwierciadło pęka w odłamków stos,
  • 1963 Przyjdź i zgiń,
  • 1964 Karaibska tajemnica,
  • 1965 Hotel 'Bertram',
  • 1966 Trzecia lokatorka,
  • 1967 Noc i ciemność,
  • 1968 Dom Nad Kanałem,
  • 1969 Wigilia Wszystkich Świętych,
  • 1970 Pasażer do Frankfurtu,
  • 1971 Nemezis,
  • 1972 Słonie mają dobrą pamięć,
  • 1973 Tajemnica Wawrzynów,
  • 1974 Murder on Board,
  • 1975 Kurtyna,
  • 1976 Uśpione morderstwo.

  

Pod pseudonimem Mary Westmacott Agatha Christie wydała 6 powieści:

  • 1930 Chleb olbrzyma,
  • 1934 Niedokończony portret,
  • 1944 Samotna wiosną,
  • 1947 Róża i cis,
  • 1952 Córka jest córką,
  • 1956 Brzemię.

 

Agatha Christie jest także autorką wielu opowiadań. Wśród napisanych przez nią opowiadań wymienić należy m.in.:

  • Skąd ten ogród masz, ach, skąd,
  • Ekspres do Plymouth,
  • Kradzież obligacji za milion dolarów,
  • Gwiazda Zachodu,
  • Tragedia w Marsdon Manor,
  • Tajemnica Hunter's Lodge,
  • Tajemnica egipskiego grobowca,
  • Kradzież w hotelu Grand Metropolitan,
  • Porwanie premiera,
  • Zniknięcie pana Davenheima,
  • Sprawa włoskiego arystokraty,
  • Gniazdo os,
  • Podwójny ślad,
  • Tajemnica bagdadzkiego kufra,
  • Kradzież królewskiego rubinu,
  • Morderstwo na Balu Zwycięstwa,
  • Morderstwo w zaułku,
  • Niewiarygodna kradzież,
  • Lustro nieboszczyka,
  • Trójkąt na Rodos,
  • Zagadka gwiazdkowego puddingu,
  • Bożonarodzeniowa przygoda II Zagadki gwiazdkowego puddingu,
  • Przegrany gość,
  • Dwadzieścia cztery kosy,
  • Sen,
  • Drugi gong,
  • Żółty irys,
  • Mieszkanie na trzecim piętrze,
  • Przygoda Johniego Waverleya,
  • Zagadka na morzu,
  • The Adventure of Cheap Flat,
  • The Adventure of Clapham Cook,
  • The Chocolate Box,
  • The Cornish Mistery,
  • Double Sin,
  • The King of Clubs,
  • The Lemesourier Inheritance,
  • The Lost Mine,
  • The Market Basing Mystery,
  • Poirot and the Regatta Mystery,
  • The Veiled Lady,
  • Szaleństwo Greeshawa,
  • Azyl,
  • Dziwny żart Ukryty skarb,
  • Narzędzie zbrodni Szpilka,
  • Śmiertelna klątwa (Klątwa starej stróżki),
  • Idealna służąca (Doskonała pokojówka),
  • Opowiadanie panny Marple.

 

Po śmierci pisarki wydane zostały trzy opowiadania:

  • 2009 Pojmanie Cerbera The Capture of Cerberus,
  • 2009 The Incident of the Dog's Ball,
  • 2014 Hercule Poirot and the Greenshore Folly.

  

Opwiadania "Lew z Nemei", "Hydra lernejska", "Łania ceryntyjska", Dzik z Erymantu", "Stajnie Augiasza", "Ptaki stymfalijskie", "Byk kreteński", "Klacze Diomedesa", "Pas Hipolity". "Stado Gerionesa", "Jabłka Hesperyd" i "Pojmanie Cerbera" tworzą cykl "Dwanaście prac Herkulesa". Natomiast na cykl opowiadań "Trzynaście zagadek" składają się następujące utwory:

  • Klub Wtorkowych Spotkań,
  • Świątynia Astarte,
  • Sztaby złota,
  • Krew na ulicy,
  • Motyw i okazja,
  • Zbrodnia i ryby,
  • Błękitne geranium,
  • Dama do towarzystwa,
  • Czterech podejrzanych,
  • Tragedia w Boże Narodzenie,
  • Ziele śmierci,
  • Wypadek w bungalowie,
  • Wypadek na moście.

 

Ciekawostką jest to, że zbiory opowiadań wydanych w Wielkiej Brytanii i w Stanach Zjednoczonych różną się między sobą ilością i wyborem zamieszczonych historii. W siedmiu zbiorach opowiadań wydano następujące utwory:

  • Parker Pyne na tropie:
    • Sprawa żony w średnim wieku,
    • Sprawa niezadowolonego żołnierza,
    • Sprawa zmartwionej damy,
    • Sprawa niezadowolonego małżonka,
    • Sprawa urzędnika z City,
    • Sprawa bogatej kobiety,
    • Czy masz wszystko, czego ci trzeba?,
    • Wrota Bagdadu,
    • Dom w Szirazie,
    • Cena uczciwości,
    • Śmierć na Nilu,
    • Wyrocznia delficka,
  • Tajemniczy pan Quin:
    • Pan Quin przybywa,
    • Cień na szybie,
    • Pod Dzwonkami i Błazeńskim strojem,
    • Znak na niebie,
    • Dusza krupiera,
    • Na końcu świata,
    • Głos w ciemności,
    • Twarz Heleny,
    • Martwy Arlekin,
    • Ptak ze złamanym skrzydłem,
    • Człowiek z morza,
    • Aleja Arlekina,
  • Detektywi w służbie miłości:
    • Kłopoty w Pollensa Bay,
    • Drugi gong,
    • Żółty irys,
    • Serwis do herbaty Arlekin,
    • Gwiazda Zaranna,
    • Detektywi w służbie miłości,
    • Najukochańszy pies,
    • Kwiat magnolii,
  • Tajemnica lorda Listerdale'a:
    • Tajemnica lorda Listerdale'a,
    • Domek Pod słowikami,
    • Dziewczyna z pociągu,
    • Piosenka za sześć pensów,
    • Metamorfoza Edwarda Robinsona,
    • Wypadek,
    • Jane szuka pracy,
    • Owocna niedziela,
    • Przygoda pana Eastwooda,
    • Złoty róg,
    • Szmaragd radży,
    • Łabędzi śpiew,
  • Świadek oskarżenia:
    • Świadek oskarżenia,
    • Ogar śmierci,
    • Czerwony sygnał,
    • Ten czwarty,
    • Cyganka,
    • Lampa,
    • Radio,
    • Tajemnica błękitnej wazy,
    • Dziwny przypadek sir Arthura Carmichaela,
    • Zew skrzydeł,
    • Ostatni seans,
    • SOS,
  • Poirot prowadzi śledztwo:
    • Gwiazda Zachodu,
    • Tragedia w Mardson Manor,
    • Perypetie z tanim mieszkaniem,
    • vTajemnica Hunter's Lodge,
  • Kradzież obligacji za milion dolarów,
  • Tajemnica egipskiego grobowca,
  • Kradzież w hotelu Grand Metropolitan,
  • Porwanie premiera,
  • Zniknięcie pana Davenheima,
  • Sprawa włoskiego arystokraty,
  • Zaginiony testament,
  • Dopóki starczy światła:
    • Dom ze snu,
    • Aktorka,
    • Na krawędzi,
    • Bożonarodzeniowa przygoda,
    • Samotny bożek,
    • Złoto Manksów,
    • Otoczony ścianą,
    • Tajemnica bagdadzkiego kufra,
    • Dopóki starczy światła.

1

 

Więcej informacji o pisarce znajdziecie na nastęujących stronach:

Więcej w tej kategorii: « Andrzej Pilipiuk

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.