Jaja, jajka, jajeczka…

Jajka są jednym z produktów, które wręcz uwielbiam i nie wyobrażam sobie życia bez nich. Chociaż znam osoby, które jajek po prostu nie lubią i jedzą je tylko w postaci ciast i sosów. Przez lata nasłucham się tego, jak trzeba uważać na ilość jedzonych jajek. Całe szczęście niedawne badania zmieniły postrzeganie jajek. 

Ta cała „nagonka” na jajka spowodowana była tym, że jajka zawierają sporo cholesterolu. Jednakże badania przeprowadzone w latach 90-tych XX wieku wykazały, że cholesterol zawarty w jajkach nie wpływa na wzrost poziomu cholesterolu we krwi (przynajmniej w większości przypadków). Dodatkowo zawarte w jajkach (a zwłaszcza w żółtkach) składniki (kwasy omega-3 i lecytyna) mają pozytywny wpływ na uelastycznienie naczyń krwionośnych, ponieważ uniemożliwiają odkładanie się w nich cholesterolu. Tym samym jedzenie jajek może zapobiegać zawałom i udarom.1

Przyjrzyjmy się zatem tym, co zawierają jajka:

  • Witaminę A (jedno jajko zawiera 80% tyle witaminy A, żeby zaspokoić dzienne zapotrzebowanie człowieka),
  • Witaminę E,
  • Witaminę D,
  • Witaminę K,
  • Witaminę B12 (jedno jajko zawiera 100% tyle witaminy B12, żeby zaspokoić dzienne zapotrzebowanie człowieka),
  • Witaminę B2,
  • Tiaminę,
  • Ryboflawinę,
  • Niacynę,
  • Kwas foliowy,
  • Potas,
  • Siarkę,
  • Fosfor,
  • Cynk,
  • Sód,
  • Wapń,
  • Żelazo,
  • Magnez,
  • Miedź,
  • Selen,
  • Beta-karoten,
  • Luteinę,
  • Nienasycone kwasy tłuszczowe omega 3,
  • Nienasycone kwasy tłuszczowe omega 6,
  • Żelazo, które bardzo dobrze się przyswaja,
  • Komplet aminokwasów,
  • Lecytynę,
  • Cholesterol,
  • Cysteinę (i to w dużej ilości), która pomaga w metabolizowaniu alkoholu,
  • Fosfatydylocholinę będącą źródłem choliny (dzięki temu jajka wpływają pozytywnie na nasz system nerwowy), 
  • Lizozym – enzym, który niszczy wirusy i bakterie.

Skład białka i żółtka jajka jest różny. Podobnie jest z innymi ich parametrami.  

  Białko  Żółtko
 Skład Składa się przede wszystkim z wody (90%). Zawiera też aminokwasy (9%) i węglowodany (ok. 1%) Składa się przede wszystkim z tłuszczu (lipidów, to 2/3 jego składu) – w większości nienasyconych. Zawiera też fosfolipidy (głównie lecytynę; ok. 30%), witaminy A, D, E i K.
 Kaloryczność 45 kcal / 100 g 350 kcal / 100 g
 Zawartość białka Zawiera mniej białka niż żółtko. Zawiera więcej białka niż białko.

Źródło: Opracowanie własne na podstawie: https://www.poradnikzdrowie.pl/diety-i-zywienie/co-jesz/jajka-zrodlo-pelnowartosciowego-bialka-aa-2RAW-hwZq-pGXo.html (23.02.2019), https://www.poradnikzdrowie.pl/diety-i-zywienie/co-jesz/jajko-zrodlo-bialka-skarbnica-witamin-aa-B2pW-Ua7x-ruBH.html (23.02.2019)

 

Przygotowując ten artykuł, a właściwie zbierając do niego materiały, natknęłam się na informację, że jajka wpływają na zakwaszenie organizmu.2 Wg mnie to totalna bzdura, a cały szum medialny wokół zakwaszenia organizmu ma na celu wyciągnięcie pieniędzy. Wiadomo, że trzeba prowadzić zdrowy tryb życia i mieć urozmaiconą dietę. Nikt kto żywi się zgodnie z piramidą żywienia (poszerzoną ostatnio o sen i aktywność fizyczną), nie będzie miał problemu z zakwaszeniem (lub zbyt dużą zasadowością) organizmu. Już dawno twierdziłam, że żadna dieta wykluczeniowa (niewynikająca oczywiście z uwarunkowań zdrowotnych, np. alergii) jest nie zdrowa. Chodzi mi tu m.in. o popularną dietę Dukana. Jeść można wszystko ale w rozsądnych ilościach i proporcjach.

Białko z ugotowanego na twardo jajka jest lepiej przyswajalne niż białko pochodzące z mięsa. Dlatego też (jak również z uwagi na bogactwo witamin i innych składników odżywczych) niemowlęta mogą je jeść dość szybko (żółtko od 8-ego miesiąca życia, a białko od 10-tego). Choć spotkałam się też z informacjami, że jajka mogą wywoływać alergię i z tego powodu powinny być podawane dzieciom dopiero po ukończeniu przez nie 1-go roku życia.

Jajka są mało kaloryczne (średnie ma 81 kcal). Mają także ujemny bilans energetyczny (niemal ½ dostarczanych przez jajka kalorii zużywamy do ich strawienia), a zawarta w nich witamina B12 przyspiesza metabolizm i ułatwia trawienie. Są również sycące i pomagają w utrzymaniu glukozy we krwi na stałym poziomie.

Podczas zakupu jajek mamy spory wybór. W sklepach są dostępne jajka kurze (najpopularniejsze), przepiórcze, indycze, strusie, kacze, gęsie… Podczas wyboru jajek nie warto kierować się kolorem skorupki, która zależy od rasy kury, która dane jajko zniosła. Za to kolor żółta zależy od tego, czym karmiona była kura. Dużo większą uwagę należy zwrócić na to, skąd pochodzi dane jajko. Chodzi o jeden z elementów „kodu” na jajku kupowanym w sklepie. Pochodzenie jajka należy odczytywać wg następującego klucza”:

  • 0 – jajka z chowu ekologicznego,
  • 1 – jajka z chowu na wolnym wybiegu,
  • 2 – jajka z chowu ściółkowego,
  • 3 – jajka z chowu klatkowego.

Oprócz oznaczenia z jakiego typu chowu pochodzi dane jajko kod ten zawiera także informacje o kraju pochodzenia (polskie jajka mają oczywiście oznaczenie PL), województwa i nawet konkretnego miejsca (fermy / gospodarstwa).

Oczywiście najzdrowsze, najbardziej wartościowe i najsmaczniejsze ją jajka z hodowli ekologicznej lub z wolnego wybiegu. Są one też najdroższe. Najtańsze są jajka z chowu klatkowego, ale można wyczuć różnicę w smaku i w zapachu takich jajek. Ja osobiście kupuję jajka z wolnego wybiegu albo typowo wiejskie, bez żadnych oznaczeń na poszczególnych jajkach. Zwłaszcza moja mama jest w stanie wyczuć skąd pochodzą jajka, ponieważ już nawet te ściółkowe nam nie smakują.

Ostatnio coraz popularniejsze stają się jajka od zielononóżek, czyli kur, które mogą być hodowane tylko w naturalny sposób. Więc te jajka są synonimem jajek z hodowli ekologicznej.

Jajka można także podzielić według wielkości. I tutaj oznaczenia są typowe (podobne do oznaczeń odzieżowych):

  • S – to jajka najmniejsze, mają wagę poniżej 53 g,
  • M – to jajka średniej wielkości, ich waga wacha się w granicach 53-63 g,
  • L – to jajka duże, ich waga wacha się w granicach 63-73 g,
  • XL – to jajka największe, mają wagę powyżej 73 g.

Jajka są bardzo popularnym kosmetykiem. Ja jednak nigdy w taki sposób z nich nie korzystałam, więc w tym temacie wypowiadać się nie będę. Zdecydowanie wolę je jako produkty spożywcze. W końcu jajka można przygotować na tak wiele sposobów. Jajka można podać w formie jajecznicy, omletów, pasty. Są też jajka sadzone, ugotowane w różny sposób, faszerowane… Ja z dzieciństwa chyba najbardziej pamiętam kogel-mogel przygotowany przez babcię, czyli żółtka bardzo dobrze wymieszane z cukrem. Jajka są też niezbędne do przygotowania większości ciast, kotletów w panierce, mielonych… Przed użyciem trzeba pamiętać, aby jajka myć bezpośrednio przed zużyciem, a nie na zapas.

Najzdrowsze (i najmniej kaloryczne) są jajka ugotowane na miękko lub półtwardo podane bez tłustych dodatków (np. majonezu). Podczas długiego gotowania jajka tracą część wartości odżywczych, a wokół żółtka powstaje brzydka, zielonkawa obwódka).

Przepisy z jajkami w różnej postaci znajdziecie tutaj.

Więcej informacji o jajkach znajdziecie m.in. tutaj:

  • https://www.poradnikzdrowie.pl/diety-i-zywienie/co-jesz/jajka-zrodlo-pelnowartosciowego-bialka-aa-2RAW-hwZq-pGXo.html (23.02.2019),
  • https://pl.wikipedia.org/wiki/Jajko_(kulinaria) (23.02.2019),
  • https://www.poradnikzdrowie.pl/diety-i-zywienie/co-jesz/jajko-zrodlo-bialka-skarbnica-witamin-aa-B2pW-Ua7x-ruBH.html (23.02.2019),
  • https://polki.pl/dieta-i-fitness/zdrowe-odzywianie,jajka-fakty-i-mity,10363977,artykul.html (23.02.2019)

 

1 Zobacz: https://www.poradnikzdrowie.pl/diety-i-zywienie/co-jesz/jajka-zrodlo-pelnowartosciowego-bialka-aa-2RAW-hwZq-pGXo.html (23.02.2019)

2 https://www.poradnikzdrowie.pl/diety-i-zywienie/co-jesz/jajko-zrodlo-bialka-skarbnica-witamin-aa-B2pW-Ua7x-ruBH.html (23.02.2019)

 

Więcej w tej kategorii: « Sum afrykański

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.